AI biedt Rijkswaterstaat steeds meer mogelijkheden om verkeersmanagement slimmer en efficiënter te maken. Maar hoe zorg je ervoor dat de technologie een hulpmiddel blijft en geen vervanger wordt van professionele expertise? Marlies Emmen, manager Wegverkeer en Verkeersveiligheid bij Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving, vertelt hoe Rijkswaterstaat AI stap voor stap invoert.
“AI speelt nu al een belangrijke rol binnen Rijkswaterstaat en de toegevoegde waarde ervan zal de komende tijd alleen maar toenemen. Binnen het werkveld wegverkeer gebruiken we AI bijvoorbeeld om onze weginspecteurs beter in te zetten en om de gladheidsbestrijding zo efficiënt mogelijk te organiseren. Ik denk dat we op redelijk korte termijn ook de planning van beheer en onderhoud en de afstemming van wegwerkzaamheden ‘AI-ondersteund’ kunnen doen. Of wat te denken van de coördinatie van verkeersmanagementmaatregelen op netwerkniveau, met AI als tool om de optimale mix van ingrepen te vinden?
Wat ik ook als een mooie kans zie, is de AI als kennisbank. Rijkswaterstaat beschikt over heel veel kennis, vastgelegd in honderden kaders, richtlijnen en handreikingen. Zie daar maar eens je weg te vinden. Maar met AI als laag erboven kun je een vraag stellen en heb je binnen een paar tellen een antwoord inclusief achterliggende bronnen. Collega’s zijn zo veel minder tijd kwijt aan het zoeken naar de juiste informatie.
Geen vervanger van vakkennis
Tegelijkertijd is het wel belangrijk dat we AI als hulpmiddel blijven zien. AI kan analyses maken en voorspellingen doen, maar we zijn zelf verantwoordelijk voor de beoordeling van de uitkomsten. Zeker binnen het verkeersdomein staan veiligheid en betrouwbaarheid voorop! Dat vraagt om inhoudelijke expertise. Omdat AI steeds krachtiger wordt, is die deskundigheid misschien wel belangrijker dan ooit.
Dat is ook de reden dat we AI stapsgewijs de organisatie binnenbrengen. We voeren pilots uit, toetsen resultaten aan een groundtruth of bestaande modellen, en delen de lessen binnen de organisatie. Zo houden we het veilig – en houden we de AI-enthousiastelingen en degenen die nog liever voor deoude, vertrouwde werkwijze gaan, bij elkaar.
Collega’s kunnen bij vragen of voor ondersteuning terugvallen op ons Data & AI Lab, waar kennis wordt gebundeld en nieuwe toepassingen worden beoordeeld. Ook stellen we duidelijke kaders op voor verantwoord werken met AI. En we zorgen ervoor dat onze professionals trainingen kunnen volgen, van basiscursussen voor de beginners tot verdiepende opleidingen voor wie al verder is.
Daar ligt natuurlijk ook een opgave voor het onderwijs. Wij richten ons op werknemers die we nu in huis hebben, maar het onderwijs moet onze toekomstige werknemers ‘AI-ready’ maken. Die moeten leren wat AI technisch kan, maar minstens zo belangrijk: wanneer je AI wel en niet kunt vertrouwen. Dat laatste vraagt aandacht voor ethiek, juridische aspecten én voor de kwaliteit van data. Goede AI begint immers met goede data.
Balans
Ik denk dat de kunst is om, hoe hard de ontwikkelingen ook gaan, steeds de juiste balans te vinden tussen wat je bij AI legt en wat je als professional doet. De verantwoordelijkheid voor verkeersveiligheid, de afwegingen die we maken en de uiteindelijke besluiten blijven toch mensenwerk.
Maar als we behoedzaam groeien, in de juiste training voorzien en kunnen rekenen op een nieuwe aanwas van AI-ready professionals heb ik er alle vertrouwen in dat we het beste uit AI gaan halen – dat we tot een Rijkswaterstaat komen dat slimmer, efficiënter en veiliger z’n mensenwerk doet.”
